Haerlems Bodem publiceert in november bijna helemaal alleen over die legendarische buurt Rozenprieel. Daarom hebben we website www.groetenuitderoos.nl gevraagd om artikelen te leveren. Dit keer gaat het over De Greiner, dat met uit zijn gele bakstenen en beton opgetrokken gevels, voor die tijd revolutionair en een voorbeeld van wat destijds het nieuwe bouwen werd genoemd.

Ondernemersgebouw

Wie het pleintje op de hoek van de Voorhelmstraat en de Bakkerstraat betreedt, staat oog in oog met ondernemersgebouw De Greiner. Zichtbaar is de in 1935 geopende uitbreiding van de voormalige Haarlemsche Huishoud- en Industrieschool (HHIS), waarvan om de hoek in de Schneevoogtstraat het oorspronkelijke, uit 1904 stammende gebouw te zien is.

Hoogtepunt uit die tijd

Met zijn uit gele baksteen en beton opgetrokken gevels en voor die tijd revolutionair grote raampartijen is De Greiner een voorbeeld van wat destijds het Nieuwe Bouwen werd genoemd. Het gebouw is een van de hoogtepunten in het werk van architect Dick Greiner, naar wie het door woningcorporatie Ymere gerestaureerde en geëxploiteerde Rijksmonument is genoemd. Na een van zijn eerste voorbereidende bezichtigingen van de door hem uit te breiden school noteerde Dick Greiner: “Op een van de meest trieste plekjes werd in Haarlem in 1903 de HHIS gebouwd. Wanneer we het gebouw binnentraden viel een klamme sfeer op ons. Zon en licht ontbraken er zo goed als geheel.”

Dat gebrek aan zonlicht opheffen was een van de belangrijkste doelstellingen die Greiner (die tegen de wil en zonder financiële steun van zijn ouders door avondstudie van timmerman was opgeklommen tot architect) zich stelde. De door hem ontworpen, vooruitstrevende betonconstructie maakte de grote uitsparingen in de gevels mogelijk die het aangezicht van het gebouw nog altijd bepalen. Een andere nieuwigheid was de toepassing van terra nova grana (uitgewassen beton met kleine steentjes). Greiner liet dit ook wel granitine genoemde materiaal onder meer aanbrengen op het uitspringende geveldeel in de Schneevoogtstraat, waarmee hij het contrast tussen het nieuwe en het oude gedeelte accentueerde, in plaats van het te verdoezelen.

De Greiner
De Greiner – Boven: kostuumnaaien in de Greiner, omstreeks 1960 (foto: NHA) 

Koken, verstellen, strijken, schoonmaken

Aan de Haarlemsche Huishoud- en Industrieschool leerden vele generaties meisjes koken, verstellen, strijken, schoonmaken, bedden opmaken en andere huishoudelijke taken. In het oorspronkelijke bestek van Dick Greiner valt onder meer het volgende te lezen:  “Electr. strijkijzers: 20 stuks voor costuumlokalen 110,- omzetbelasting 5,50.” De HHIS had ondanks de spotnaam ‘spinazieacademie’ een goede reputatie en trok ook leerlingen van ver buiten Haarlem. De afdeling kostuumnaaien trok vooral meisjes uit wat toen de betere standen werd genoemd.

In het behoud van De Greiner heeft de Stichting Vork ’98, een collectief van beeldend kunstenaars en andere creatievelingen, een sleutelrol gespeeld. Zij waren het die het langzaam vervallende gebouw in leven hielden door het te gebruiken als atelier- en werkruimte. Slechts een klein aantal van hen is nog terug te vinden in het huidige gebouw.

Dit artikel komt van de website www.groetenuitderoos.nl/de-greiner/.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here