Op 3 januari 2022 kregen de hoofdhuurders van de Koepel de sleutel. Hoewel er nog flink geklust wordt aan het interieur van het rijksmonument, zijn de bouwkundige activiteiten afgerond en kan er begonnen worden met de inrichting. Na meer dan 3 jaar staat de Koepel op het punt om open te gaan voor het grote publiek en Haerlems Bodem had de mogelijkheid er vast een kijkje te nemen.

Matthijs van Schendelen is een van de ondernemers die de unieke kans kreeg om zich met zijn digital marketing agency Endeavour als een van de eerste vijf hoofdhuurders in het unieke pand te vestigen. Hij leidt ons rond, stelt ons voor aan andere belangrijke betrokkenen en vertelt meer.

Een innovatief Haarlems techbedrijf hoort hier gewoon 

Matthijs: “De renovatie van de Koepel was vanaf het begin een project waar ik veel interesse in had en dat ik als ondernemer ook van harte toejuichte. Maar pas toen ik in 2019 in gesprek raakte met Ruben Nieuwenhuis en horecaondernemer Hans Schluter werd mijn betrokkenheid concreet. Ruben is een social tech entrepreneur en was er in eerste instantie zelf ook alleen bijgehaald om mee te denken. Uiteindelijk werd hij een van de belangrijkste projectleiders. Via hem kwam ik in contact met de andere betrokken ondernemers. Er werd er veel gepraat en ik kreeg de mogelijkheid om voor Endeavour een klein stukje Koepel te reserveren; twee cellen ofzo.” Nu, enkele jaren later, gaat zijn bedrijf een grote werkvloer op de tweede ring, 15 cellen en een grote opnamestudio op de begane grond bewonen. “Inmiddels vind ik het eigenlijk alleen maar logisch dat een innovatief Haarlems techbedrijf als Endeavour hier een prominente plek heeft.”

Film kijken in de Koepel

Al lopende komen we in de bioscoop terecht. De ondergrondse verdieping biedt ruimte aan zes zalen die in een ring rond een prachtige foyer liggen en bij volle capaciteit aan 600 mensen plaats kunnen bieden. De inrichting is vrijwel volledig geïnspireerd op de art deco-stijl uit het begin van de 20ste eeuw. Eyecatcher is een grote houten bar met klok, nagebouwd van het origineel dat ooit in de London Midland Bank stond. “Daar komen de lampen trouwens ook vandaan.” zegt Alex Rutten die er door Matthijs bij is geroepen. “Het zijn originelen. Die lampen hingen meer dan 75 jaar geleden in die grote bankhal en nu hier in onze Koepel.”

“Die lampen hingen meer dan 75 jaar geleden in die grote bankhal en nu hier in onze Koepel.”

Alex Rutten, FilmKoepel

Alex is directeur van The Movies en de Filmhallen in Amsterdam en nu van de nieuwe FilmKoepel in Haarlem. Hij neemt ons mee naar een van de zalen en vertelt enthousiast over de uitdagingen die het inrichten van een bioscoopzaal bieden. “Je moet zorgen dat het geluid niet tegen de muren gaat kaatsen. Dat is niet prettig voor het gehoor. We hebben daarom een bedrijf in de arm genomen dat ook de muurbekleding in de Koninklijke paleizen doet. Zij hebben deze panelen gemaakt. Ze bestaan uit een aluminium frame bedekt met fluweel dat op een bijzondere manier is bewerkt. Gaufrage heet dat. Dan trekken ze de stof over een buis met een patroon en dat wordt verhit. Op de plekken van het patroon smelt het fluweel en dat geeft dan dit bijzondere effect.”

Alex Rutten vertelt enthousiast over de FilmKoepel

Samen werken, leren en plezier hebben

Terug op de begane grond nemen we vervolgens de wenteltrap naar boven. Op het bovendek heb je een ongelofelijk uitzicht. Naar beneden kijkend zie je alle bedrijvigheid van de mensen op iedere verdieping; naar boven kijk je vrij de indrukwekkende koepel in waar de blauwe lucht en de zon door de ramen schijnt. Hoewel Matthijs hier inmiddels bijna dagelijks rondloopt, is ook hij nog steeds onder de indruk. Hij vertelt: Het is een immens project waar zoveel bij komt kijken. Je hoofd loopt continu over. Maar als je dit dan ziet…En daarnaast maakt de functie die de Koepel gaat krijgen het allemaal waard. De Koepel wordt een plek voor iedereen. Om samen te werken, te leren en samen plezier te hebben. Het mooie is dat de betrokken ondernemers ook steeds nauwer zijn gaan samenwerken. In het begin zat ieder nog een beetje op een eigen eilandje, maar inmiddels spreken we elkaar bijna dagelijks. We zijn een soort collectief brein geworden. We helpen elkaar met het bedenken van oplossingen voor alles van inrichting tot accreditatie van het opleidingscurriculum.” 

De Koepel maakt het makkelijker mensen te verbinden en te inspireren

Matthijs stelt ons voor aan Mike Rijkers, één van de initiatiefnemers van Cupola XS, een techhub voor innovatieve digitalisering. Hun doel is een community te creëren van techbedrijven, publieke stakeholders, digitale kennisinstellingen, corporates en mkb-ondernemers. Mike legt uit waarin het bedrijf zich onderscheidt van bestaande techhubs. “Vaak richten dit soort programma’s zich vooral op start-ups. Maar juist het bestaande MKB heeft zoveel baat bij digitale innovaties. Wij willen ze uitdagen, inspireren en in contact brengen met ondernemers die hen hierin kunnen ondersteunen. De Koepel maakt dit veel makkelijker omdat we met al die mensen dicht bij elkaar zitten.”

Mike Rijkers (rechts) van Cupola XS in gesprek met Matthijs

Van de eerste kop koffie tot nu was een spannende reis

Even verderop zit Timo Timmerman. Hij is directeur van Haarlem University of Applied Sciences die vanaf 4 april dit jaar opengaat voor uiteindelijk zo’n 700 studenten. “Ik weet het nog goed.” vertelt hij, “Ik stapte uit het vliegtuig, Trump was net verkozen tot president van de Verenigde Staten en ik vroeg me af waar het heenging met de wereld. Een paar uur later had ik, onder het genot van een kop koffie, een gesprek met Jacqueline van de Sande van Stichting Panopticon. Zij was verwikkeld in een pittige strijd met de gemeente Haarlem om de Koepel te openen voor onderwijs. Zij vroeg me hier een bijdrage aan te leveren. En kijk waar het toe heeft geleid! Van die eerste kop koffie tot nu is één lange spannende reis geweest.” Haarlem Campus is een joint venture van Global School for Entrepreneurship en de Duitse SRH Gruppe. Hun doel is om internationaal studenten, docenten en ondernemers te laten samenwerken en van elkaar laten leren. “In de Koepel zal modulair onderwijs gegeven worden. Ondernemers kunnen aanhaken bij diverse modules om studenten de gelegenheid te bieden hun kennis in praktijk te brengen.”

Timo Timmerman, Haarlem Campus

Het gaat alleen maar beter worden

Terwijl we met Matthijs verder lopen over de ringen langs de cellen, vertelt hij: “Net als het gebouw zelf, is het ‘gebruiksklaar’ maken van al die projecten en samenwerkingen ook nog niet helemaal af. En dat gaat ook nog wel een tijdje duren. Er zijn veel dingen waarvan we nu denken ‘zo gaan we dat doen’ en waarvan ik nu al vermoed dat we over een paar maanden denken ‘nee, dat gaan we anders doen’. Het is allemaal zo nieuw. Maar als je wilt innoveren moet je niet bang zijn voor onzekere factoren. Je moet bereid zijn je plannen steeds aan te passen waar dat nodig is. Het mooie is dat we dat we een hechte club zijn geworden die graag samenwerkt en veel vertrouwen heeft in elkaars capaciteiten. Het gaat alleen maar beter worden!” 

120 jaar geschiedenis

De Koepel, een van drie koepelgevangenissen in Nederland, werd gebouwd van 1899 tot 1901 door justitiearchitect W.C. Metzelaar. Het primaire gebouw telde 400 cellen verdeeld in 4 ringen. Op het terrein rond de gevangenis werden in de loop der jaren diverse bijgebouwen geplaatst die vooral facilitaire functies hadden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd verzetsstrijder Hannie Schaft, ook bekend als Het Meisje met het rode haar, enkele dagen in de Koepel opgesloten voor zij in de duinen bij Bloemendaal door de Duitsers werd gefusilleerd. 

In 2016 werd de Koepel gesloten en heeft toen alleen nog korte tijd dienst gedaan als tijdelijke opvang voor asielzoekers. Pas in 2019 werden de Gemeente, Stichting Panopticon en de betrokken opleidingsinstituten het eindelijk eens en werd de Koepel gereed gemaakt voor een grootscheepse verbouwing. Architect André van Stigt maakten het ontwerp voor de renovatie van de Koepel en het omliggende gebied. De verbouwing duurde ruim twee jaar maar nu is dit iconische gebouw bijna klaar voor gebruik.

De koepel vóór de verbouwing….
…en erna

Dit wordt de plek!

Vanaf eind februari/begin maart is het ook voor het publiek mogelijk om de Koepel te bezichtigen en dat kunnen we alleen maar van harte aanbevelen. Het is een onbeschrijfelijk indrukwekkend gebouw en de renovatie heeft de schoonheid ervan alleen maar onderstreept. In de toekomst wordt dit zeker de plek waar je graag heen gaat om een film te kijken, een masterclass te volgen, een expositie te bezoeken of gewoon een drankje te drinken met je vrienden.

Fotografie: Sandra Reeb-Gruber & Rob Ouwerkerk

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here