Dit jaar jaar bestaat de stedenband tussen Haarlem en Mutare(Zimbabwe) 25 jaar. Dit gaat onder andere gevierd worden met een boek. Het lijkt een soort van afscheidscadeau te worden. Sinds de subsidiekraan is dichtgedraaid, lijkt de verkering tussen Haarlem en zusterstad Mutare uit te zijn gegaan. Niets is minder waar, als we de jonge Haarlemse architect Joeri van Ommeren moeten geloven. Met nog een aantal enthousiastelingen werkt hij al bijna vijf jaar belangeloos aan een prachtig project in Mutare, een stad met een toekomst. Haerlems Bodem zocht hem op en liet zich overtuigen.

DSCF0084

Spookstad

Het begint allemaal ongeveer 5 jaar geleden. Joeri is dan werkzaam bij de bekende Haarlemse stadsarchitect Thijs Asselbergs. Deze architect wordt in die tijd benaderd door de burgemeesters van Haarlem, Haarlemmerliede en Mutare met de concrete vraag of hij wat aan het dreigende woonprobleem in Mutare kan doen. De zusterstad ligt op een hoogvlakte met aan weerszijde alleen maar bergen. Er is sprake van een enorme bevolkingsgroei. Een verdubbeling in de laatste 10 jaar. Dit betekent dat je uiteindelijk klaar bent met bouwen en er geen huis meer bij kan. Als je dan stukjes grond uitgeeft en iedereen zet er precies in het midden een huisje op, dan ontstaat er uiteindelijk een soort van spookstad. Aanvankelijk is er toen een opzet gemaakt voor een hele wijk. Het Magambaroad project. Een masterplan met totaal 120 woningen om in een hogere dichtheid meer mensen te laten wonen zonder in te leveren op woongenot. Het Hobhouse project dient dan als voorbeeld. Joeri wordt door zijn baas op werkbezoek gestuurd. Het is zijn eerste kennismaking met de Zimbabwaanse cultuur.

zelfbouw woningen in masterplan chikanga

Beatrixschoolhofje

Tot dan is Mutare voor Joeri alleen een herinnering aan zijn lagere schooltijd. Hoe hij als 7-jarig jochie op de Beatrixschool in Haarlem deelnam aan de sponsorlopen om geld in te zamelen voor Mutare. Verder had hij geen enkel beeld van het land. Het is dan 2011 als hij voor het eerst, samen met Bert Bruijn(wijlen burgemeester Haarlemmerliede) Mutare binnenrijdt. Een confrontatie met armoede, maar ook met de positieve gevolgen van ontwikkelingswerk. Zijn ogen gingen open toen hij in een kleine ommuurde wijk kwam. Een woonproject(hofjes naar Nederlands model) voor ouderen, opgezet door de Stedenband, bedoeld voor de generatie die geen kinderen heeft. Normaal zorgen de kinderen daar voor hun ouders, maar in die tijd had aids een behoorlijk gat geslagen in de natuurlijke zorg voor deze groep. Een project betaald met geld, opgehaald door de sponsorlopen in Haarlem. Voor een van de huisjes staat een oude vrouw van ongeveer 85 jaar de betonnen vloer van haar huisje in de olie te zetten. De affiniteit die zij voor het huisje heeft, laat zien dat ontwikkelingshulp structureel iets kan veranderden. Mensen zorgen voor elkaar en er zijn zelfs vrijwilligers die daar de zorg overnemen die normaal door hun kinderen zou zijn gedaan. Maar dan komt het, vervolgt Joeri laaiend enthousiast. Nadat ik de zoenen van de dame in ontvangst had genomen keek ik omhoog en zie ik een straatnaambordje met het opschrift; ‘Beatrixschoolhofje’. Verdikkeme, dacht ik, daar ik heb ik me dus als 7-jarige voor uit de naad voor gelopen. Hoe gaaf is dit. Maar tegelijkertijd besefte ik me ook, hoe slecht het eigenlijk is dat ik het verhaal erna nooit meer heb gehoord. En dat is waar ik dan nu ook voor pleit. Er zijn zoveel mooie verhalen en die moeten gewoon verteld worden. Het is een van de belangrijkste middelen om te laten zien wat er met ontwikkelingsgeld wordt gedaan en wat ermee bereikt wordt. Het is een mening die ik deel. Persoonlijk ben ik geen echte gever aan goede doelen, juist omdat ik zelden hoor wat er met mijn geld is gedaan. Ook ik heb als kind mijn rondje voor Mutare gelopen en hoe tof is het om nu te horen dat de door mij verdiende ‘gulden’ helemaal op zijn plaats is terechtgekomen.

zelfbouw huis in masterplan - bijna af

Gemeenteloket

De financiële crisis in de wereld en in Nederland eist zijn tol. Mede hierdoor krijgt men de financiering van het Magamba Project niet rond. De plannen met tekeningen worden overgedragen aan de lokale partners en het project wordt nu in eigen beheer van de Mutarese zusterorganisatie van de stedenband met de bewoners gerealiseerd. Joeri concentreert zich vanaf dat moment op de realisatie van het gemeenschapshuis in de wijk Chikanga met het laatste geld uit het huisvestingspotje van de Stedenband. Een bedrag van rond de 37.000 euro, inclusief geld (afscheidscadeau)van Bert Bruijn, de Haarlemse Rotary en een bijdrage van Wilde Ganzen. Het wordt een uitdaging die zorgt voor nieuwe verhalen. In het Community Center komt o.a. een bibliotheek, een huiswerkklas, een mediatheek, ruimte voor workshops en een gemeenteloket. Vooral met het laatste zullen de Mutarianen erg blij zijn. Ze kunnen er namelijk hun belasting gaan betalen. Dat doen ze contact en in termijnen, zoals ze daar alles in termijnen betalen. In plaats van in 1x honderd dollar brengen ze liever elke week 1 dollar naar het gemeentehuis in het centrum van Mutare. Dat kost ze dan ook nog eens 1 dollar om er te komen en 1 dollar om weer thuis te komen. Een eenvoudig rekensommetje leert dat dit een flinke besparing voor de huishoudbeurs van de Mutariaan gaat opleveren.

opgraven van kadastrale stalen pinnen in de grond

Realisatie

Na diverse werkbezoeken reist Joeri dit jaar, samen met de inmiddels gepensioneerde Peter van Buuren van woningcorporatie Stadsgenoot, met de ‘definitieve’ plannen voor het community center naar Mutare af. Tegen alle verwachtingen in, lukt het ze om in een week tijd grond aan te kopen, om alle vergunningen rond te krijgen, een geslaagde aannemersselectie te doen, inclusief start bouw. En er wordt nog steeds flink gebouwd. Ik geloof nog steeds niet dat het af gaat komen, maar het heeft er nu inmiddels alle schijn van. Het is echt bizar. hollandse lateien metselen

In dezelfde week wordt aan de geselecteerde aannemer gevraagd of hij op woensdag, een dag voor hun terugkeer naar Nederland, een shovel kan regelen. De beste man zegt dat hij dit kan. Dat zou namelijk wel leuk staan op de foto van de feestelijke start. Op de dag zelf staan Joeri en Peter op een inmiddels al uitgevlakt stuk grond te wachten met de aannemer in pak op het brute beest. Op de vraag waar de machine blijft, haalt de man vol trots een schep(shovel) tevoorschijn in plaats van de machine (escavator).

start bouw - groundbreaking ceremony

Er bestaat dan nog de mogelijkheid om de shovel voor 300 dollar te huren, maar de aannemer zegt dit liever in te investeren in zijn mannen dan in diesel. Dat dit geen verkeerde investering is blijkt al de volgende dag als Joeri en Peter op weg naar het vliegveld de plek nog even bezoeken. Er zijn geulen gegraven en de contouren van het buurtcentrum zijn al zichtbaar. Inmiddels wordt er al boven ‘windowlevel’ gebouwd. Joeri mag dan misschien nog niet helemaal overtuigd zijn, maar als ik al zijn verhalen aanhoor en zijn foto’s zie, dan geloof ik er zeker in dat er straks een prachtig gemeenschapshuis met een Haarlems tintje in Mutare staat. 

IMG_0638

Handelsmissie

Twee jaar geleden is bij het formeren van de politieke coalitie in onze gemeente de subsidie stopgezet. In mijn ogen een vreemde beslissing. De jaarlijkse subsidie van 100.000 euro leverde namelijk 400.000 op door de wijze van investeren en ontwikkelen in de zusterstad. Het laat zien dat alleen het geven van geld niet werkt. Dat het ook gaat om kennisoverdracht en jouw aanwezigheid. De oorspronkelijke kernwaarde van de Stedenband is, dat het een venster op de wereld is en dat is het ook. Het is alleen jammer dat die verhalen niet meer verteld worden. Ze zijn puur Haarlems. En het is niet alleen een venster maar ook een spiegel voor jezelf. Het confronteert je met het gemak en de snelheid hoe wij hier leven. Dit project is misschien wel de moeilijkste opdrachtgever die ik ooit heb gehad. Het heeft me echter zoveel energie opgeleverd en heb er veel van geleerd. Ook voor mijn eigen bedrijf. Het is daarom, dat ik ook kansen zie voor Haarlemse ondernemers. signwriter aan het werk om een bouwbord te maken

De Stedenband organisatie in Mutare is nog steeds actief, is gezond en heeft een enorm netwerk. De naam Haarlem is daar zo sterk, dat je bij bijna gaat denken dat het een merknaam is. Het zorgt er in ieder geval voor, dat je als je daar bent en zegt dat je uit onze stad komt, je niet wordt belazerd. We zouden dus kunnen wachten op een nieuwe politieke beslissing omtrent de subsidie of de Haarlemmer regelt het zelf. Het laatste is waar de jonge Haarlemse architect op hoopt. Hoe gaaf zou het zijn als er een Haarlemse culturele- economische- en/of  maatschappelijke handelsmissie binnenkort afreist naar onze zusterstad. Een missie met bijvoorbeeld Jopenbier, Uiltje bier en Simon Levelt. Want ook in in Mutare wordt er bier gebrouwen en koffie gebrand. Als een tientje ontwikkelingshulp veertig euro oplevert, dan kan het niet anders, dat het zakelijk gezien ook interessant voor onze Haarlemse ondernemer kan zijn. Het laat ook nog eens zien dat ondernemen en ontwikkelingshulp heel goed samen kan gaan.

Wil je meer weten over de stedenband en de mogelijkheden, neem dan contact op met de Stedenband Haarlem-Mutare.

Wil je als Haarlemse ondernemer Joeri van Ommeren een keer als spreker uitnodigen of meer informatie van hem ontvangen, mail dan naar joeri@vo-a.nl

Foto’s Mutare: Joeri van Ommeren

Foto Joeri: Jaap Kroon

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here