In de nieuwste rubriek ‘Haerlem Verzaemelt’ gaan we op bezoek bij Haarlemmers die er een bijzondere verzameling op na houden. We starten met René van Stekelenborg. Hij is verzot op ‘toys for boys’ en sinds dag één dat Playmobil bestaat groeide hij op met de cowboys, indianen, de Amerikaanse blauwbloezen, de suffe riddertjes met de zilveren ‘conehead’-helmpjes, de wegwerkers en de groene Duitse politie-ambtenaren. Na de halfjaarlijke tandartscontrole mocht hij als kind een poppetje uitzoeken in de speelgoedwinkel.

Iconisch designpoppetje

Als ik erover nadenk wat de aantrekkingskracht van de poppetjes is, dan denk ik dat het te maken heeft met een oersterk en degelijk format. Zoals iedereen weet dat Lego staat voor modulaire plastic blokjes is ook het Playmobil-poppetje iconisch geworden. Elk poppetje is gemodelleerd naar de waan van alledag, succesvolle trends en rare modegrillen. De Duitse ‘gründlichkeit’ bepaalde wat kindvriendelijk en commercieel verantwoord was. In tegenstelling tot Lego heeft Playmobil zichzelf nooit verloochend. Dus, men ging niet opeens mee in een Star Wars- of Spiderman-hype. Men sloot niet opeens superlucratieve deals met Disney en men hield in Duitsland vast aan een simpele gedachtegang dat je zelf maar de beste verhalen moest bedenken bij het gemodelleerde plastic spul met beperkte mogelijkheden.

Beck’s do’s en don’t’s

“Toen ik in 1995 werkte bij een van de grootste festivals in Europa en we een ludieke actie bedachten voor het tienjarig bestaan voor het overwegend Duitse publiek, kwamen we uit bij het Playmobil-poppetje als souvenir. Het was relatief goedkoop, licht, sterk, compact en dus makkelijk mee te nemen en te bewaren. Na intensief contact met de designafdeling van Playmobil kwamen we uit op een cliché hardrockmannetje inclusief gitaar, leren jack, spandex-broek, foutief langharig ponykapsel en gitaar. Er ging een wereld van ‘specials’ voor me open. Want, van een van de designers kreeg ik voor het eerst te horen wat de ‘do’s’ en ‘don’t’s’ zijn van het bedrijf dat opgericht was door ene Hans Beck in 1974. Hij baseerde ze op de inmiddels niet meer populaire tinnen soldaatjes. Een aantal eigenschappen van het speelgoed bedacht hij, nadat hij het gedrag van spelende kinderen bestudeerde. De figuurtjes kregen genoeg bewegende delen om van houding te veranderen, maar niet zo veel dat het speelgoed te ingewikkeld wordt. De lachende gezichtjes hebben geen neus, omdat die ook op kindertekeningen vaak ontbreekt.”

Vernieuwingsdrang

De geringe omvang van de Playmobilfiguren (hoogte 7,5 cm) komt niet alleen voort uit de maat van een kinderhand, maar is ook een gevolg van de oliecrisis. De gestegen olieprijs had ook plastic duurder gemaakt. Brandstätter, het bedrijf dat Beck leidde, had uitdrukkelijk gevraagd om klein speelgoed.
In alle creativiteit zou niets op welke manier dan ook aanstootgevend mogen zijn. De poppetjes mochten op geen enkele wijze oproepen tot discriminatie, racisme, seksisme en intolerantie.
Met de ‘Specials’-serie vanaf 1994 testte Playmobil uit waar de voorkeur van haar klanten lag. Van een Dracula-figuurtje tot en met een zwemster. Van verschillende sporten, (sub-)culturen, sprookjes, gebruiken en gewoonten probeerde men te analyseren hoe Playmobil zichzelf kon blijven vernieuwen. “Toen pas zag ik in met hoeveel humor en toewijding een hecht team werkte aan nieuwe thema’s en series. En sindsdien wandel ik minimaal eens per week de speelgoedwinkel binnen op zoek naar wat ik grappig gemodelleerde poppetjes vind. Voor mij zijn het miniatuurplastieken die een bepaalde tijdgeest vertegenwoordigen. Ik krijg daar goede zin van, zoals iemand anders dat waarschijnlijk met kunst aan de muur heeft.”

Playmobil en Nederlandse markt

“Sinds een tijdje richt Playmobil zich specifiek tot de Nederlandse markt. Toen Willem Alexander trouwde met Maxima lag er al een gemodelleerd Playmobilsetje in de winkel. Bij het Rijksmuseum kun je twee Nachtwachters kopen of het Melkmeisje van Vermeer. En ruim voordat de Zwarte Pietendiscussie losbarstte, had Playmobil al een Sinterklaaspakket in de aanbieding. Het wachten is op een echt kaasmeisje, een Vincent van Gogh, een Erasmus, Spinoza of een Rembrandt. Internationaal bracht Playmobil al een Socrates, een Zeus, een Goethe, ’n Hendrik de Leeuw, een Frederik de Grote en een Albrecht Dürer op de markt. En, sinds kort een Maarten Luther om te vieren dat het 500 jaar geleden is dat de stellingen van Luther op de deur gespijkerd werden. Het is het best verkochte figuurtje in Duitsland.

De mogelijkheden zijn eindeloos. En met een arsenaal aan accessoires kun je makkelijk zelf je favoriete poppetje samenstellen. Dat zie ik bij kunstverzamelaars niet snel gebeuren.”

Haarlem Verzaemelt

Heb je ook een opmerkelijke verzameling waarvan Haerlems Bodem verslag mag doen? Geef je dan op en mail naar info@haerlemsbodem.nl wat jouw verzameling zo interessant of uniek maakt.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here