Voordat Jeroen Guliker in 2008 begon met schrijven werkte hij twintig jaar lang in de evenementenbranche. Zijn derde boek “Verborgen Vrucht” werd in 2012 door Crimezone.nl genomineerd als debuut van het jaar. Inmiddels is hij vier romans en twee bundels met columns en korte verhalen verder. Als je geen moeite hebt met keiharde zelfspot, venijnig cynisme en humor op het randje dan zit je bij Guliker helemaal goed. Haerlems Bodem houdt wel van een beetje prikken en met trots kondigen we dan ook aan dat Jeroen Guliker vanaf september een maandelijkse column zal verzorgen. Gewapend met een messcherpe pen en een razendsnelle schrijfstijl zal Guliker zijn ongezouten mening gaan geven.  

Om alvast in de stemming te komen hebben we hieronder een niet eerder uitgebrachte column van Jeroen Guliker. Een toepasselijke, met de titel: Muggen.

Haarlemmers en Friezen, herstel… Houten Haarlemmers en nuchtere Friezen, we moeten haast wel familie zijn, want we lijken als twee druppels water op elkaar. We zijn beiden star, vastberaden en eigenwijs en we ontdooien pas als de weergoden daar aanleiding toe geven. Tijd en temperatuur vormen eigenlijk het enige verschil, want wij Haarlemmers ontdooien over het algemeen zo’n drie maanden en vijftien graden later dan de noorderlingen.

Waar de Friezen al in december, als het kwik maar even onder het nulpunt zakt, hun schaatsen uit het vet halen, daar worden in Haarlem de fietsen pas uit de schuur gehaald als de maand maart doormidden is en de eerste serieuze zonnestralen op het strand van Bloemendaal zijn neergedaald.

Ik maak het al bijna vijftig jaar mee, maar het blijft fascinerend om te zien hoe die eerste bescheiden lentezon al die Houten Haarlemmers gelijktijdig laat ontwaken uit hun winterslaap. Het lijkt wel of we warmte nodig hebben om goed te kunnen functioneren. Wat dat betreft lijken we meer op muggen dan op Friezen. Tja, we zijn natuurlijk niet voor niets naar deze koudbloedige insecten vernoemd, denk ik dan. Ik ben etymologisch niet voldoende onderlegd, maar ik zou zomaar eens gelijk kunnen hebben, want van kenners begrijp ik dat het geenszins duidelijk is aan wie of wat we onze bijnaam te danken hebben.

De meest voorkomende uitleg is dat Haarlem vroeger geteisterd werd door muggen. De destijds door veen en moeras omringde stad werd doorkruist door grachten en was dus een uitstekende broedplaats voor muggen. Maar zoals gezegd doen er meer verklaringen de ronde. Zo gaat het verhaal over een heks die de Haarlemmers zou veranderen in muggen als ze niet naar haar zouden luisteren. Haar slachtoffers zouden tot in lengte van dagen om de toren van de Sint Bavokerk moeten vliegen.

Een andere uitleg stamt uit de Tachtigjarige Oorlog. Om precies te zijn uit 1573, ten tijde van het Beleg van Haarlem. Het leger van Alva had vlak buiten de stadsmuren zijn kamp opgeslagen en stond klaar om de stad te veroveren. Holland was in opstand tegen de IJzeren Hertog, zo ook drie Haarlemmers die het lukte om op een nacht een vat buskruit te laten ontploffen in het Spaanse legerkamp. Toen ze de volgende dag in de kroeg pochten over hun lef werden ze uitgelachen. Iedere daad van verzet tegen het grote en onoverwinnelijk geachte leger van Alva werd als een nutteloze speldenprik beschouwd. De Haarlemmers werden muggen genoemd. Muggen die een reus wilden steken.

Sommige buitenstaanders zijn echter een veel eenvoudiger mening toegedaan. Voor hen ligt de oorsprong van de bijnaam in het feit dat de Spaarnestad al sinds mensenheugenis wordt bevolkt door muggenzifters die graag op alle slakken zout leggen. Notoire Haarlem-haters (ja echt, ze bestaan) gaan graag nog een stapje verder. Meestal zijn het lieden die ooit door een Haarlemse mug zijn gestoken en voor wie alles wat enigszins Haarlems is zo snel mogelijk van deze aardkloot mag verdwijnen. Frans Hals was maar een kliederaar, het oeuvre van Harry Mulisch een ontdekking van de hel en Hannie Schaft niet meer dan een roodharige communiste. Voor Haarlem-haters staan de teksten van Lennaert Nijgh gelijk aan die van Frans Bauer, zijn alle Haarlemse vrouwen kenaus en de mannen eigenwijze, arrogante bloedzuigers die met hun keurige dialectloze abn-taaltje niets anders dan spontane jeuk veroorzaken. Ach ja, ieder zijn mening. Gelukkig ben ik als Haarlemse bloedzuiger natuurlijk veel te arrogant om me er ook maar iets van aan te trekken. Ik draag mijn bijnaam al bijna vijftig jaar vol trots en daar brengt geen notoire Haarlem-hater verandering in.

Afijn, terug naar die eerste voorzichtige lentezon.

Smalend wordt die ene zwaluw met zijn zomerse ontkenning genegeerd, want eigenwijze muggen hebben niets met tegelwijsheden en we luisteren al helemaal niet naar de voorspellingen van de Piet Paulusma’s en Gerrit Hiemstra’s van deze wereld. In Haarlem hebben we namelijk een veel nauwkeuriger manier om te bepalen wanneer het tijd wordt om het strand op te zoeken. Het is misschien wat onorthodox, maar als de files richting Zandvoort vol staan met auto’s voorzien van Duitse kentekens worden de fietsen uit de schuur gehaald, stroomt het muggennest leeg en trekken we in zwermen over de duinen om ons op het strand van Bloemendaal te laven aan de eerste serieuze zonnestralen.

Als de hippe strandtenten weer overeind staan, de muggen massaal op de drukbevolkte terrassen zijn neergestreken en achter het glas van de paviljoens een vrolijke potpourri van Algemeen Beschaafd Nederlands en Duitstalige keelklanken rondzingt, is het Bloemendaalse strandseizoen officieel van start gegaan.

Terwijl aanhoudende windvlagen onze hunkering naar de zomer doen versterken, proosten we in onze dikke winterjassen op het eind der donkere maanden en beamen we massaal hoe bevoorrecht we zijn dat we in een prachtige stad mogen wonen die zich op slechts twintig minuten fietsen van het Bloemendaalse strand bevindt. Voor één keer maakt het ons niet uit dat we zes hele euro’s moeten neertellen voor een glas rosé, want wij Houten Haarlemmers hebben de rosé nodig, zoals onze gevleugelde naamgenoten vers bloed nodig hebben.

De lentezon, rosé en vers bloed. Voor muggen zijn het de wekkers van de winterslaap.

Meer Jeroen Guliker via www.jeroenguliker.nl of volg hem op Twitter.com/jeroenguliker.

Fotografie: Wiebrig Krakau

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here