Iedere editie mogen wij het tofste artikel uit de Haarlemse Kinderkrant delen. Dit keer een toepasselijke geschiedenisles over eerdere pandemieën die als een vloek over Haarlem kwamen. De stad Haarlem heeft enige ervaring met pandemieën. Niet van corona, maar van de pest. Tijdens de tweede pest-pandemie, in de 17e eeuw, overleed maar liefst de helft van de bevolking. Enneh, goed lezen, want je wordt helemaal onderaan nog overhoord met een quiz ;).

De pest

Bij de eerste pandemie in Haarlem werden veel gezonde mensen plotseling ziek. Dat was in de 14e eeuw. De pest begon met zwarte bulten op het lichaam. Na een paar dagen hoge koorts en hoesten gingen de meeste patiënten dood. Veel mensen dachten dat de ziekte een straf was van God. Anderen dachten dat de lucht vergiftigd was met gevaarlijke dampen. 

Kinderkrant hoe Haarlem herstelde
[1] Leproosen of ziekenhuys eeven buyten Haarlem, C.J. Visscher, ca.1611, NH Archief. 

Zieken die geen familie, vrienden of verzorgers hadden, gingen naar een pesthuis. Het Leprooshuis aan de noordkant van de stad kreeg een aparte afdeling voor pestlijders. Je kent het misschien als het Dolhuys.

Vogels en snavels

De tweede uitbraak van de pest was in de 17e eeuw. Veel Haarlemmers vluchtten de stad uit of sloten zich op in huis. Ze brandden kruiden om de besmette lucht te verjagen. Sommigen lieten vogels in huis los. Die moesten de gevaarlijke dampen inademen en de lucht in beweging houden.
Pestdokters droegen speciale beschermende kleding en hadden een masker met een snavel voor hun gezicht. In die snavel stopten ze geurige en geneeskrachtige kruiden.

Afstand houden

Het stadsbestuur probeerde verdere besmetting te voorkomen. De ramen en deuren van mensen met de pest moesten dicht blijven. Niemand uit het gezin mocht in winkels, kerken of cafés komen. Als de kinderen van het gezin buiten speelden, moesten ze een witte stok bij zich hebben. Daarmee konden ze afstand houden tot anderen. Pas zes weken nadat de zieke was genezen of overleden, mochten de kinderen van het gezin weer naar school. Maar ondanks alle voorzorgsmaatregelen stierven in drie maanden tijd ongeveer vijfduizend mensen aan de pest. Dat was toen meer dan de helft van de bevolking van Haarlem.

Een groot feest

Een van de maatregelen die de stad in 1655 nam, was het verbod om komkommers te eten. Bestuurders dachten dat die groente de pest kon verspreiden. Niemand wist toen dat de ziekte werd veroorzaakt door bacteriën. De bacteriën werden verspreid door de vlooien van ratten. Door onder andere betere hygiëne verdween de ziekte uit het land. Na de laatste pest-epidemie vierde de stad een groot dankfeest in de Bavokerk.  

Met dank aan Anja van Zalinge, stads-archeoloog van Haarlem

QUIZ

Nu jij!

Wat mocht je in 1655 niet meer eten?
a. komkommers b. bananen c. augurken

Welke knaagdieren verspreidden de pest?
a. muizen b. konijnen c. ratten

Wie droegen snavelmaskers?
a. carnavalsvierders b. dokters c. zieken

Hoe heet het pesthuis aan de noordkant van de stad nu?
a. Dolhuys b. Deo Neo c. Spaarne Gasthuis

Hoe vierden Haarlemmers het eind van de laatste pest-epidemie?
a. vuurwerk op de Grote Markt b. een duik in het Spaarne c. een dankfeest in de Bavokerk

Lees de hele krant op www.jong023.nl en voor nog meer Haerlems Bodem, lees je hier de nieuwste Goed Voor Elkaar met Al Season

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here