Toneelschuur Producties is een plek die jonge regisseurs de kans geeft zich, na hun opleiding, verder te ontwikkelen en ervaring op te doen in het werkveld. Meestal duren die trajecten vier tot vijf jaar. Regisseur Paul Knieriem bleef iets langer hangen en neemt nu na tien jaar afscheid van de plek waar hij het vak echt in de vingers kreeg.

Verbonden

“Dat ik langer verbonden was aan de Toneelschuur Producties is deels toeval,” zegt Paul. We spreken hem in de Toneelschuurzaal, terwijl de doorloop van zijn laatste voorstelling plaatsvindt.“Ik maakte hier één productie per jaar wat ongeveer drie maanden werk is, daarnaast werkte ik als freelancer. Nu word ik sinds januari 2019 artistiek directeur van de Toneelmakerij. Dat wordt een full time baan.” Tien jaar geleden begon Paul, als alumni regieopleiding te Amsterdam, ambitieus aan zijn eerste project bij Toneelschuur Producties, wat zacht gezegd niet helemaal soepel verliep. Lachend: “Ik mocht voor het eerst een echte professionele productie maken. Ik was daar nogal van onder de indruk en zo ambitieus dat ik dacht: deze productie moet over alles gaan: de wereld, mezelf, met eigen teksten en muziek en video. Ik wilde zo graag laten zien ik allemaal kon. Dat werkte faliekant tegen me. Ambitie is goed, maar het moet je niet in de weg staan.”

Successen

De stukken die Paul daarna maakte waren wel succesvol. Drie van zijn producties werden geselecteerd voor theaterfestivals en in 2012  won Marlies Heuer de Theo d’Or voor beste vrouwelijke hoofdrol in de voorstelling Am Ziel. “Met elke productie heb ik een mooie band, maar met Am Ziel heb ik iets speciaals. Dat was eigenlijk de eerste productie waarvan ik het gevoel had dat ik het vak in de vingers begon te krijgen. Opvallend daarbij was dat ik meer achteroverleunde, ik nam afstand en dat is volgens mij belangrijk als je regisseert, dat je niet de hele tijd onderdeel bent. Dat is zeker iets wat ik de afgelopen jaren heb geleerd.” Inmiddels is Paul een vakman, maar wat kenmerkt hem als goede regisseur? Hij leunt achterover: “Dat vind ik een superlastige vraag, ik weet niet of ik een goede regisseur ben… Maar, wat ik bijvoorbeeld terugkrijg van de acteurs is dat ik hen hun gang laat gaan. Ik laat ze vanaf het begin redelijk vrij en geef het vertrouwen dat het goed komt en dat ik ze steun.”

Kras de laatste voor Toneelschuur Producties

Dat Paul koos voor Kras als zijn laatste productie in Haarlem is niet zonder reden. Intuïtief kiest hij altijd voor stukken met betrekking tot familie. Ook wilde hij graag eens werken met veel – acht – acteurs. Met vier van de acht heeft Paul eerder gewerkt. Dat is fijn, maar vooral de combinatie van nieuwe en vertrouwde acteurs vindt hij prettig. Hierdoor ontstaat er geen kliekvorming. Ook wilde Paul een Nederlandse klassieker doen. “Inderdaad,” zegt de regisseur terwijl hij naar het podium kijkt in de Toneelschuur. “Twee jaar geleden heb ik de Troje Trilogie gemaakt, dat was ook een Nederlandse klassieker die vijfentwintig jaar geleden werd geschreven. Kras is dertig jaar geleden geschreven door Judith Herzberg Er zijn veel mensen die nu naar me toe komen die zeggen: ik weet nog goed dat ik dertig jaar geleden Kras zag met die en die acteurs. Het is leuk te voelen dat ik in een traditie stap. En wij doen het natuurlijk anders dan dertig jaar geleden. Daar komt bij dat Kras niet voelt als een dertig jaar oud verhaal.” Kras is een tragikomedie over een zeventigjarige dame die op de Grachtengordel woont. Iedere ochtend wordt ze wakker in een huis dat overhoop is gehaald. Hierdoor komen elke dag haar vier kinderen de boel opruimen. Van hieruit ontstaat het verhaal. “Als kijker ga je snel denken dat die vrouw begint te dementeren en zelf haar huis ondersteboven haalt. Haar kinderen spreken dat niet expliciet uit, maar ze denken: Kom op mam, we willen het wel voor je opruimen, maar misschien moet wordt het tijd voor een bejaardentehuis. Maar tegelijkertijd is het een schreeuw om aandacht want die kinderen zijn alleen maar met zichzelf bezig. En zien ze hun moeder niet, ze is meer een last. Daar zit precies de tragie van het stuk.”

Judith Herzberg Prijs der Nederlandse Letteren

Kras werd geschreven door Judith Herzberg in 1989. Ze is niet direct betrokken bij de productie van Paul, wel is ze een keer komen kijken. “Maar veel over het stuk kon ze niet meer zeggen,” zegt Paul. “Judith is 86 en toen ik haar vroeg wat ze bedoelde met een bepaalde passage, kon ze het zich niet meer herinneren. Ze heeft zoiets van: jongen ga lekker je gang en ik zie het wel.” Dat Paul dit stuk heeft uitgekozen omdat Judith dit jaar de Prijs der Nederlandse Letteren won is een toevalstreffer. Paul: “Dat is een bijkomstig gelukje. Ik had bedacht dit stuk te willen doen, een paar maanden later werd bekend dat zij die prijs zou winnen. En dat is publicitair een enorme boost. Dus dat is mooi meegenomen, maar nogmaals: een gelukje. Daardoor voel je wel dat er meer persaandacht is. En leuk dat zij die prijs ontvangt als haar stuk weer in de theaters gespeeld wordt. Qua timing is dat behoorlijk goed.” Vanaf januari 2019 start Knieriem bij de Toneelmakerij als directeur en regisseur. Hierdoor krijgt hij meer managementtaken. Maar is dat juist wat hij wilt? “Zeker. Ten eerste maakt de Toneelmakerij theater voor kinderen. Ik merk dat ik zin heb in deze nieuwe uitdaging. Ik heb een zoon van drie en dochter van één, zij kunnen over een aantal jaar naar stukken die papa gemaakt heeft. Dat vind ik enorm leuk. Qua directeurschap krijg ik te maken met meer rompslomp en lijkt iets meer een kantoorbaan. En daar heb ik nu, in deze fase van mijn leven, veel zin in.” Maar eerst zijn afscheid bij Toneelschuur Producties.

Wil je Kras zien? In Haarlem is de voorstelling 10, 13, 14, 15, 16, 17 november en 26, 27, 28 en 29 december te zien in de Toneelschuur. Kaartjes haal je hier.

Fotografie: Dennis Cup

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here